Chiến thuật ôn thi tốt nghiệp THPT 2026: Tránh 4 sai lầm, khai phá 'mỏ điểm'

Để chinh phục kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, học sinh cần nhận diện sớm những sai lầm phổ biến trong ôn tập và xây dựng chiến thuật làm bài khoa học nhằm tối ưu hóa điểm số.

Thực tế cho thấy, nhiều thí sinh có học lực khá nhưng kết quả thi lại không tương xứng với năng lực. Theo nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (Hà Nội), nguyên nhân không nằm ở sự chăm chỉ mà nằm ở những “điểm mù” trong tư duy ôn luyện. Việc mắc phải những sai lầm kinh điển dưới đây có thể khiến các em đánh mất lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua vào đại học.

4 “cạm bẫy” chí mạng khiến thí sinh mất điểm đáng tiếc

Dựa trên kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh, bà Quỳnh chỉ ra 4 sai lầm phổ biến nhất:

• Học lệch và tư duy “đoán tủ”: Đây là canh bạc mạo hiểm nhất. Khi chỉ tập trung vào những phần yêu thích và bỏ qua các mảng kiến thức khác, thí sinh dễ bị sốc tâm lý nếu đề thi rơi vào đúng “điểm hổng”. Sự mất bình tĩnh này thường dẫn đến hiệu ứng domino, khiến các em làm sai cả những câu dễ.
• Nhồi nhét kiến thức sát ngày thi: Chiến thuật “nước đến chân mới nhảy” khiến não bộ quá tải. Khi cơ thể mệt mỏi, khả năng truy xuất thông tin giảm sút, dẫn đến hiện tượng nhầm lẫn kiến thức cơ bản và suy giảm sức khỏe nghiêm trọng ngay trước giờ G.
• Học vẹt lý thuyết, hổng kỹ năng thực chiến: Thuộc lòng công thức nhưng không rèn luyện giải đề khiến học sinh lúng túng trước các dạng bài biến thể. Đặc biệt, những lỗi kỹ thuật như tô nhầm mã đề hay phân bổ thời gian không hợp lý thường gây ra những mất mát điểm số không đáng có.
• Sử dụng tài liệu trôi nổi, thiếu kiểm chứng: Việc tham gia quá nhiều hội nhóm học tập trên mạng xã hội mà không có sự chọn lọc khiến thí sinh bị nhiễu thông tin. Việc sa đà vào những bộ đề không chuẩn hoặc quá xa rời trọng tâm chương trình sẽ gây lãng phí thời gian quý báu.

“Đây là giai đoạn thầy cô và cha mẹ cần sát cánh cùng học sinh, biến áp lực thành động lực. Sự đồng hành chặt chẽ này giúp học sinh đủ tự tin để gặt hái thành công”. - Nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh

Xây dựng hệ sinh thái ôn tập: Từ lý thuyết đến thực chiến

Để khắc phục những sai lầm trên, Trường THPT Việt Đức đã áp dụng mô hình ôn tập chiến lược cho năm học 2025-2026. Thay vì dạy dàn trải, nhà trường tập trung vào việc khảo sát năng lực thực tế để định hướng môn học phù hợp với từng cá nhân.

Một trong những điểm mấu chốt là tạo ra “môi trường áp lực giả định” thông qua các đợt kiểm tra định kỳ (cuối học kỳ I và đầu tháng 5). Việc rèn luyện trong điều kiện mô phỏng phòng thi giúp học sinh thích nghi với nhịp độ, kiểm soát tâm lý và rèn luyện kỹ năng xử lý đề. Sau mỗi đợt khảo sát, học sinh được phân loại theo nhóm năng lực để có lộ trình bồi dưỡng tăng cường với các giáo viên giàu kinh nghiệm, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Chiến thuật “Rà soát” và tư duy khai thác “mỏ điểm”

Nhận định về kỳ thi năm 2026, nhà giáo Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành TH, THCS&THPT FPT Bắc Giang, cho rằng áp lực năm nay sẽ lớn hơn do sự biến động của các phương thức xét tuyển đại học. Thay vì ôn tập cảm tính, ông Hiền gợi ý thí sinh áp dụng chiến thuật phân loại kiến thức thành 3 nhóm:

1. Nhóm an toàn (Nhận biết - Thông hiểu): Những phần chắc chắn phải lấy điểm tuyệt đối. Đây là nền móng của tổng điểm.
2. Nhóm cải thiện (Có sai sót nhưng khả năng sửa nhanh): Tập trung tối đa thời gian để chuyển hóa nhóm này thành điểm số thực tế.
3. Nhóm thách thức (Quá khó): Cân nhắc phân bổ thời gian hợp lý, không nên sa đà nếu mục tiêu không phải là điểm 10 tuyệt đối để tránh mất thời gian cho những câu khác.

Ông Hiền nhấn mạnh: “Điểm số trong giai đoạn nước rút không tăng nhờ học nhiều nhất, mà tăng nhờ biết sửa lỗi đúng nhất”. Mỗi câu sai trong đề thi thử chính là một “mỏ điểm” nếu học sinh phân tích kỹ lý do sai (do hổng kiến thức, đọc thiếu dữ kiện hay tâm lý) để không lặp lại trong kỳ thi thật.

Lời khuyên từ Bộ GD&ĐT: Kỷ luật là chìa khóa thành công

GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), lưu ý hơn 1,2 triệu thí sinh tuyệt đối không chạy theo các “mẹo” làm bài thiếu căn cứ khoa học. Chìa khóa cốt lõi vẫn là sự kỷ luật, bám sát lộ trình của nhà trường và nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa.

Bên cạnh đó, thí sinh cần đặc biệt cẩn trọng với thao tác hồ sơ. Nhiều trường hợp trượt đại học không phải do điểm thấp mà do chủ quan trong việc kiểm tra dữ liệu cá nhân, học bạ hoặc chậm trễ trong các mốc thời gian xác nhận.

Nhìn lại số liệu tuyển sinh năm 2025, phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn chiếm ưu thế với 50% tỷ lệ trúng tuyển, tiếp theo là xét học bạ (29%) và xét tuyển kết hợp (15%). Điều này khẳng định giá trị không thể thay thế của kỳ thi tốt nghiệp. Thí sinh nên bình tĩnh, xác định đúng môn sở trường để chọn tổ hợp thi tối ưu nhất, đảm bảo vừa đạt ngưỡng đầu vào vừa định hướng đúng nghề nghiệp tương lai.

Bạn đang gặp khó khăn ở nhóm kiến thức nào nhất trong lộ trình ôn thi? Hãy chia sẻ dưới phần bình luận để cùng các chuyên gia tìm ra phương pháp khắc phục hiệu quả nhất!