Hành trình tạc hình Tổ quốc: Ký ức phân giới cắm mốc biên giới Hà Giang

Công tác phân giới cắm mốc biên giới Việt - Trung tại Hà Giang là một hành trình gian nan, nơi mỗi cột mốc chủ quyền được dựng lên bằng mồ hôi, xương máu và ý chí kiên cường.

Trên bản đồ, đường biên giới chỉ là những nét vẽ mảnh mai, nhưng thực tế, đó là một cuộc chiến bền bỉ kéo dài gần một thập kỷ. Giai đoạn 2002 - 2009, công tác phân giới cắm mốc (PGCM) đã biến những vùng núi đá tai mèo hiểm trở, những khe suối sâu thẳm thành ranh giới thực địa rõ ràng, hoàn thiện hình hài đất nước Việt Nam hôm nay.

Địa hình “phép thử” tại cực Bắc Tổ quốc

Hà Giang không chỉ là vùng đất của hoa tam giác mạch mà còn là địa bàn then chốt, phức tạp bậc nhất trong tiến trình phân giới cắm mốc trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Với gần 277 km đường biên chạy qua những dãy núi đá tai mèo sắc nhọn và vùng đất cát pha dễ sạt lở, việc xác định ranh giới tại đây trở thành một thách thức khổng lồ.

Ông Triệu Đức Thanh, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang, từng nhận định rằng tuyến biên giới này hội tụ đầy đủ những khó khăn điển hình về địa hình và khí hậu. Do đó, PGCM không đơn thuần là một bài toán kỹ thuật đo đạc, mà là một cuộc vận động đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, tính kiên trì và sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai quốc gia.

Sự chính xác đến từng centimet của những cột mốc chủ quyền

Ngày 26/7/2002, cột mốc số 261 được dựng lên tại khu vực cửa khẩu Thanh Thủy, đánh dấu khởi đầu cho một chặng đường dài hiện thực hóa đường biên trên thực địa. Quy tắc phối hợp giữa hai nước được thực hiện nghiêm ngặt: Việt Nam cắm mốc số chẵn, Trung Quốc cắm mốc số lẻ, hoặc cùng dựng mốc đôi tại một số vị trí đặc thù.

Theo ông Triệu Quyết Long, Trưởng nhóm PGCM khu vực Mèo Vạc, sai số là điều không được phép xảy ra. “Mọi thông số phải thống nhất tuyệt đối, không được sai lệch dù chỉ một centimet”, ông nhấn mạnh. Đây chính là “sợi chỉ đỏ” bảo đảm cho một đường biên giới hòa bình, ổn định và bền vững.

Đại tá Hoàng Đình Xuất, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh, chia sẻ thêm rằng việc bảo vệ biên giới là kế sách lâu dài. Mỗi cột mốc khi được xác lập phải trải qua quy trình kiểm tra chặt chẽ, thể hiện sự cẩn trọng tối đa của lực lượng chuyên trách hai nước nhằm tránh mọi tranh chấp trong tương lai.

Vượt qua khắc nghiệt: Từ “đá nóng” đến “băng giá”

Nếu bản đồ cho ta cái nhìn tổng thể, thì thực địa lại là những chuỗi ngày “bám đá, bám núi”. Những tổ công tác đã phải tự mở đường xuyên qua những vực thẳm, khe sâu để tiếp cận điểm mốc định vị.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó nhóm PGCM số 6 và 7 khu vực Mèo Vạc, nhớ lại những kỷ niệm khắc nghiệt: Mùa hè, đá núi hắt hơi nóng rát bỏng mặt; mùa đông, sương mù dày đặc đến mức mất phương hướng. Đặc biệt vào đợt rét đậm năm 2008, áo bông ướt sũng, bi-đông nước mang theo đông cứng, mọi sinh hoạt trở nên vô cùng khó khăn.

Khi đường vành đai biên giới chưa hình thành, mọi vật liệu xây mốc như xi măng, sắt thép đều phải chia nhỏ và gùi thủ công qua những triền dốc đứng. Trong cuộc chiến với địa hình này, sự hỗ trợ của bà con vùng biên là nguồn lực quý giá, cùng bộ đội vận chuyển vật liệu băng rừng suốt hàng chục cây số.

Hiểm họa tiềm ẩn từ tàn tích chiến tranh

Không chỉ đối mặt với thiên nhiên, các đoàn khảo sát còn phải đối mặt với bom mìn sót lại. Bà Nguyễn Kim Tuyến, nguyên cán bộ Sở Xây dựng và là người phụ nữ duy nhất trực tiếp khảo sát thực địa thời điểm đó, kể lại sự việc ám ảnh tại cột mốc 408: Chỉ dưới lớp đất dày một gang tay, đoàn công tác bất ngờ phát hiện 4 quả mìn còn sót lại.

Ông Phạm Trung Hiếu, nguyên Đội trưởng đội công binh Bộ đội Biên phòng Hà Giang, cho biết bom mìn phân tán rải rác trong các hốc đá, bị che lấp bởi thực bì. Chính vì vậy, mỗi bước tiến của đoàn công tác đều phải có sự rà phá cẩn thận của công binh để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Giá trị pháp lý và tầm nhìn chiến lược lâu dài

Đến năm 2009, tiến trình PGCM chính thức khép lại với hệ thống 442 cột mốc (358 mốc chính và 84 mốc phụ) trên toàn tuyến 277 km tại Hà Giang. Đây không chỉ là những khối bê tông đánh dấu ranh giới, mà là kết quả của sự đối chiếu khắt khe giữa hồ sơ pháp lý và thực địa.

Ngày 14/7/2010, khi ba văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc chính thức có hiệu lực tại Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, một chương mới đã mở ra. Lần đầu tiên trong lịch sử, hai nước xác lập một đường biên giới hiện đại, rõ ràng, chấm dứt mọi tồn tại kéo dài hàng thập kỷ.

Việc xác định rõ ràng đường biên không chỉ có ý nghĩa về chủ quyền mà còn là đòn bẩy cho phát triển kinh tế. Khi an ninh biên giới được đảm bảo, giao thương biên mậu được mở rộng, đời sống của người dân vùng biên cũng theo đó mà khởi sắc.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Những cột mốc lặng lẽ giữa đại ngàn Hà Giang hôm nay chính là minh chứng cho sức lao động bền bỉ và tinh thần ngoại giao khôn khéo, góp phần “tạc” nên hình hài vững chãi của Tổ quốc nơi biên cương.

Bạn nghĩ sao về những hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ biên phòng trong công tác phân giới cắm mốc? Hãy chia sẻ cảm nghĩ hoặc đặt câu hỏi bên dưới để cùng thảo luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Công tác phân giới cắm mốc (PGCM) biên giới Việt - Trung tại Hà Giang diễn ra trong thời gian nào?Công tác phân giới cắm mốc trên tuyến biên giới này diễn ra chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2009.

Hệ thống cột mốc tại Hà Giang bao gồm bao nhiêu mốc và dài bao nhiêu km?Hệ thống bao gồm 442 cột mốc (trong đó có 358 mốc chính và 84 mốc phụ), trải dọc theo 277 km đường biên giới.

Khi nào các văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc chính thức có hiệu lực?Ba văn kiện pháp lý quan trọng này chính thức có hiệu lực vào ngày 14/7/2010.

Câu hỏi thường gặp

Công tác phân giới cắm mốc (PGCM) biên giới Việt - Trung tại Hà Giang diễn ra trong thời gian nào?

Công tác phân giới cắm mốc trên tuyến biên giới này diễn ra chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2009.

Hệ thống cột mốc tại Hà Giang bao gồm bao nhiêu mốc và dài bao nhiêu km?

Hệ thống bao gồm 442 cột mốc (trong đó có 358 mốc chính và 84 mốc phụ), trải dọc theo 277 km đường biên giới.

Khi nào các văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc chính thức có hiệu lực?

Ba văn kiện pháp lý quan trọng này chính thức có hiệu lực vào ngày 14/7/2010.